กฎหมายและข้อบังคับติดตั้งเครื่องปั่นไฟในไทย ขออนุญาตอย่างไร?

การติดตั้งเครื่องปั่นไฟในประเทศไทยไม่ใช่แค่เรื่องของการเลือกซื้อเครื่องที่มีกำลังไฟเพียงพอแล้วนำมาติดตั้งเท่านั้น หากคุณกำลังวางแผนติดตั้งเครื่องปั่นไฟขนาดใหญ่สำหรับโรงงาน Data Center หรือสถานประกอบการขนาดใหญ่ คุณจำเป็นต้องเข้าใจ กฎหมายการติดตั้งเครื่องปั่นไฟ และขั้นตอนการขออนุญาตอย่างถูกต้อง เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาทางกฎหมายและความเสี่ยงด้านความปลอดภัยในอนาคต

ทำไมต้องรู้ กฎหมายก่อนติดตั้งเครื่องปั่นไฟ

ก่อนที่จะลงมือติดตั้งเครื่องปั่นไฟ เจ้าของโครงการควรทำความเข้าใจกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องเสียก่อน เพราะการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าสำรองไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่ยังเกี่ยวข้องกับกฎระเบียบของภาครัฐที่มีวัตถุประสงค์เพื่อควบคุมความปลอดภัยและมาตรฐานการใช้พลังงาน

ความแตกต่างระหว่างการใช้งานส่วนบุคคล vs. พาณิชย์

หากคุณติดตั้งเครื่องปั่นไฟขนาดเล็กไว้ใช้ในบ้านพักอาศัย มักจะไม่ต้องขออนุญาตพิเศษ แต่สำหรับเครื่อง Generator ที่มีกำลังผลิตสูง โดยเฉพาะที่ใช้ในเชิงพาณิชย์ เช่น Data Center โรงงานอุตสาหกรรม โรงพยาบาล หรืออาคารสำนักงานขนาดใหญ่ กฎหมายกำหนดให้ต้องขออนุญาตก่อนเริ่มการติดตั้งและใช้งาน

ความเสี่ยงถ้าไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย

การติดตั้งเครื่องปั่นไฟโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายอาจส่งผลให้ถูกปรับ ถูกสั่งหยุดการใช้งาน หรือในบางกรณีอาจถูกเพิกถอนใบอนุญาตประกอบกิจการ นอกจากนี้ หากเกิดอุบัติเหตุจากระบบที่ไม่ได้มาตรฐาน บริษัทประกันอาจปฏิเสธการจ่ายค่าสินไหมทดแทน ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจอย่างรุนแรง

กฎหมายหลักที่เกี่ยวกับการติดตั้งเครื่องปั่นไฟ

ในประเทศไทย มีกฎหมายหลายฉบับที่ควบคุมการติดตั้งและใช้งานเครื่องปั่นไฟ โดยเฉพาะเครื่องที่มีกำลังผลิตสูง ผู้ประกอบการจำเป็นต้องศึกษาและปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

พ.ร.บ. การพัฒนาและส่งเสริมพลังงาน และการกำหนดพลังงานควบคุม

กฎหมายฉบับนี้เป็นหัวใจสำคัญในการควบคุมการผลิตและใช้พลังงานในประเทศ โดยกำหนดให้เครื่องกำเนิดไฟฟ้าที่มีกำลังผลิตตั้งแต่ 200 kVA ขึ้นไปต้องขออนุญาตผลิตพลังงานควบคุม (พค.) ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีทั้งแบบ พค.1 สำหรับการผลิตพลังงานเพื่อขาย และ พค.2 สำหรับการผลิตพลังงานเพื่อใช้เอง การขออนุญาตนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้แน่ใจว่าระบบที่ติดตั้งมีความปลอดภัย ได้มาตรฐาน และไม่ส่งผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าหลักของประเทศ

พ.ร.บ. อุตสาหกรรม และข้อกำหนดของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

สำหรับโรงงานที่ต้องติดตั้งเครื่องปั่นไฟเพื่อใช้เป็นระบบไฟสำรอง พ.ร.บ. โรงงาน พ.ศ. 2535 กำหนดให้ต้องแจ้งและขออนุญาตต่อกรมโรงงานอุตสาหกรรม (กรอ.) โดยระบุรายละเอียดเกี่ยวกับเครื่องจักร ขนาดกำลังผลิต ตำแหน่งการติดตั้ง และมาตรการด้านความปลอดภัย ทั้งนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานโรงงานและลดความเสี่ยงจากอัคคีภัยหรืออุบัติเหตุอื่น ๆ

พ.ร.บ. กิจการพลังงาน และการกำกับโดย คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (Energy Business Act : ERC)

พ.ร.บ. กิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 มอบอำนาจให้คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ. หรือ ERC) ในการกำกับดูแลการผลิต จำหน่าย และการใช้พลังงานไฟฟ้า รวมถึงการใช้เครื่อง Generator กฎหมายนี้ครอบคลุมทั้งเรื่องมาตรฐานทางเทคนิค ความปลอดภัย และการป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ผู้ประกอบการที่ต้องการติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้าขนาดใหญ่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของ ERC อย่างเคร่งครัด

ใบอนุญาตและเอกสารที่ต้องใช้ก่อนติดตั้งเครื่องปั่นไฟ

การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนและถูกต้องเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะช่วยให้กระบวนการขออนุญาตเป็นไปอย่างราบรื่น

 1. ใบขออนุญาตผลิตพลังงานควบคุม (พค.1 / พค.2)

สำหรับเครื่องปั่นไฟที่มีกำลังผลิตตั้งแต่ 200 kVA ขึ้นไป จำเป็นต้องยื่นคำขอ พค.2 (ผลิตเพื่อใช้เอง) หรือ พค.1 (ผลิตเพื่อขาย) ต่อสำนักงาน ERC โดยเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการยื่นคำขอ ได้แก่ หนังสือรับรองการจดทะเบียนบริษัท สำเนาบัตรประชาชนผู้มีอำนาจลงนาม แผนผังสถานที่ติดตั้ง และรายละเอียดทางเทคนิคของเครื่อง

2. แผนผังระบบไฟฟ้า / แบบ Single Line Diagram

แบบ Single Line Diagram เป็นเอกสารสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงการเชื่อมต่อระหว่างเครื่องปั่นไฟ ระบบ ATS สลับไฟ ระบบจ่ายไฟหลัก และโหลดต่าง ๆ ภายในอาคาร แผนผังนี้ต้องจัดทำโดยวิศวกรไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ และต้องแสดงรายละเอียดครบถ้วน เช่น ขนาดสายไฟ อุปกรณ์ป้องกัน และระบบกราวด์

3. รายละเอียดเครื่องปั่นไฟและระบบความปลอดภัย

เอกสาร Spec Sheet และใบรับรองมาตรฐานจากผู้ผลิต เช่น ISO หรือ CE เป็นสิ่งจำเป็นในการพิสูจน์ว่าเครื่องที่นำมาติดตั้งมีคุณภาพและได้มาตรฐานสากล นอกจากนี้ ยังต้องระบุระบบความปลอดภัยต่าง ๆ เช่น ระบบดับเพลิงอัตโนมัติ ระบบระบายควัน และระบบตรวจจับรั่วไหลของน้ำมันเชื้อเพลิง

4. งานติดตั้งที่ต้องรับรองโดยวิศวกรที่มีใบอนุญาต

วิธีติดตั้งเครื่องปั่นไฟต้องดำเนินการโดยผู้รับเหมาที่มีประสบการณ์และได้รับการรับรองจากวิศวกรไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ ซึ่งจะเป็นผู้ตรวจสอบและรับรองว่างานติดตั้งเป็นไปตามมาตรฐาน ปลอดภัย และสอดคล้องกับกฎหมาย ทั้งนี้ มาตรฐานห้อง Generator ยังต้องสอดคล้องกับข้อกำหนดด้านการระบายอากาศ ความแข็งแรงของโครงสร้าง และระดับเสียง

ขั้นตอนการดำเนินการขออนุญาตติดตั้งเครื่องปั่นไฟ

กระบวนการขออนุญาตอาจดูซับซ้อน แต่หากเข้าใจขั้นตอนและเตรียมเอกสารให้พร้อม ก็สามารถดำเนินการได้อย่างราบรื่น

1. ประเมินประเภทของกำลังไฟฟ้า

ขั้นตอนแรกคือการประเมินว่าเครื่องปั่นไฟที่คุณวางแผนจะติดตั้งมีกำลังผลิตเท่าไร หากต่ำกว่า 200 kVA และไม่ได้ติดตั้งในโรงงาน อาจไม่จำเป็นต้องขออนุญาต แต่หากเกินกว่านั้น หรือติดตั้งในสถานประกอบการที่อยู่ภายใต้ พ.ร.บ. โรงงาน จะต้องดำเนินการขออนุญาตตามกฎหมาย

2. จัดเตรียมเอกสาร

รวบรวมเอกสารทั้งหมดที่กล่าวไว้ข้างต้น ได้แก่ ใบขอ พค. แผนผังไฟฟ้า รายละเอียดเครื่อง และเอกสารรับรองจากวิศวกร ตรวจสอบความถูกต้องและความสมบูรณ์ของเอกสารก่อนยื่น เพื่อหลีกเลี่ยงความล่าช้าจากการส่งเอกสารเพิ่มเติม

3. ยื่นคำขอ

• ตั้งแต่ 200 kVA ขึ้นไป ยื่นที่ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ. หรือ ERC)
• กรณีติดตั้งในโรงงาน (ทุกขนาด) ยื่นที่ กรมโรงงานอุตสาหกรรม (กรอ.)

การยื่นคำขอสามารถทำได้ทั้งทางออนไลน์และแบบเอกสารกระดาษ ขึ้นอยู่กับความพร้อมของระบบของหน่วยงาน

4. ค่าธรรมเนียมและระยะเวลาที่ใช้โดยประมาณ

ค่าธรรมเนียมการขอ พค.2: ปัจจุบันไม่มีค่าธรรมเนียม แต่อาจมีค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น ค่าตรวจสอบเอกสาร หรือค่าตรวจสอบสถานที่
ระยะเวลาพิจารณา: ประมาณ 45 วัน หลังจากเอกสารสมบูรณ์ แต่อาจใช้เวลานานกว่านี้หากมีการขอเอกสารเพิ่มเติมหรือต้องตรวจสอบหน้างาน

5. ตรวจสอบ Generator ก่อนใช้งาน

หลังจากได้รับอนุญาตแล้ว ก่อนเริ่มใช้งานจริง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอาจมาตรวจสอบ Generator Room และระบบติดตั้งเพื่อให้แน่ใจว่าเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัย การตรวจสอบนี้อาจครอบคลุมการทดสอบระบบไฟฟ้า การทดสอบ ATS การตรวจสอบระบบดับเพลิง และการทดสอบเสียงและมลพิษ

6. ระยะเวลาการอนุญาตและการต่ออายุ

ใบอนุญาต พค. มักมีระยะเวลาการอนุญาตตามที่กำหนด และต้องมีการต่ออายุตามกำหนดเวลา นอกจากนี้ ยังมีหน้าที่ต้องรายงานผลการใช้งานและการบำรุงรักษาเป็นระยะ เพื่อให้แน่ใจว่าระบบยังคงอยู่ในสภาพที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

บทลงโทษและโทษกรณีผิดกฎหมาย

การละเลยหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายการติดตั้งเครื่องปั่นไฟอาจส่งผลกระทบร้ายแรงต่อผู้ประกอบการ

ผลทางกฎหมาย เช่น ปรับหรือเพิกถอนใบอนุญาต

หากถูกตรวจพบว่าติดตั้งเครื่องปั่นไฟโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือติดตั้งไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ผู้ประกอบการอาจถูกปรับตามกฎหมาย ตั้งแต่หลักหมื่นจนถึงหลักแสนบาท ขึ้นอยู่กับความร้ายแรงของความผิด นอกจากนี้ อาจถูกสั่งให้หยุดการใช้งานทันที หรือเพิกถอนใบอนุญาตประกอบกิจการในกรณีที่มีการกระทำผิดซ้ำหรือร้ายแรง

ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและการประกันภัย

ระบบเครื่องปั่นไฟที่ไม่ได้มาตรฐานอาจเป็นสาเหตุของอัคคีภัย การลัดวงจร หรืออุบัติเหตุที่คร่าชีวิตและทรัพย์สิน หากเกิดเหตุการณ์เหล่านี้และตรวจพบว่าระบบไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่ได้มาตรฐาน บริษัทประกันภัยมีสิทธิ์ปฏิเสธการจ่ายค่าเสียหาย ซึ่งจะทำให้ธุรกิจต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดเอง นอกจากนี้ ยังอาจเผชิญกับคดีความจากผู้ได้รับความเสียหายอีกด้วย

ติดตั้งเครื่องปั่นไฟขนาดเล็กที่บ้าน ต้องขออนุญาตไหม

สำหรับบ้านพักอาศัยทั่วไป หากติดตั้งเครื่องปั่นไฟขนาดเล็กที่มีกำลังผลิตต่ำกว่า 200 kVA เพื่อใช้เป็นไฟสำรองในครัวเรือน มักจะไม่จำเป็นต้องขออนุญาตตาม พ.ร.บ. พลังงานควบคุม อย่างไรก็ตาม ยังคงต้องปฏิบัติตามมาตรฐานด้านความปลอดภัยทั่วไป เช่น การติดตั้งโดยช่างไฟฟ้าที่มีความรู้ความชำนาญ การใช้สายไฟและอุปกรณ์ที่มีมาตรฐาน และการติดตั้งในตำแหน่งที่มีการระบายอากาศที่ดี

สรุป

กฎหมายการติดตั้งเครื่องปั่นไฟในประเทศไทยมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อผู้ประกอบการที่ต้องการใช้ระบบไฟสำรอง โดยเฉพาะ Data Center โรงงาน และสถานประกอบการขนาดใหญ่ การทำความเข้าใจ พ.ร.บ. ที่เกี่ยวข้อง การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วน และการปฏิบัติตามขั้นตอนการขออนุญาตอย่างถูกต้อง ไม่เพียงช่วยหลีกเลี่ยงบทลงโทษทางกฎหมายเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างความมั่นใจในด้านความปลอดภัยและความน่าเชื่อถือของระบบไฟฟ้าในองค์กร

หากคุณกำลังวางแผนติดตั้งเครื่องปั่นไฟสำหรับธุรกิจของคุณ ไม่ว่าจะเป็น Data Center Tier 3, Tier 4 หรือโรงงานอุตสาหกรรม การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์และเข้าใจกฎหมายอย่างถ่องแท้จะช่วยให้กระบวนการเป็นไปอย่างราบรื่น ลดความเสี่ยง และสร้างความมั่นใจในการลงทุนระยะยาว

ติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่:

โทรศัพท์: 025397999

Email: info@gli.co.th

LineOA: @gliofficial